E-mail po angielsku na egzaminie ósmoklasisty - wzór, zwroty i za co są punkty

Wypowiedź ma liczyć od 50 do 120 wyrazów. Do limitu nie wlicza się wyrazów podanych w arkuszu na początku wypowiedzi, jeśli takie występują.

Dolna granica jest ważniejsza, niż się wydaje: praca krótsza niż 40 wyrazów jest oceniana wyłącznie za treść, więc traci z góry sześć punktów za trzy pozostałe kryteria. Górna granica nie jest natomiast progiem odcinającym - przekroczenie 120 wyrazów nie unieważnia pracy, ale każde dodatkowe zdanie to dodatkowa okazja do błędu w kryterium poprawności, przy zerowym zysku w kryterium treści.

Bezpieczny przedział to 80-110 wyrazów. Mieści się w nim po dwa, trzy zdania na każdy z trzech podpunktów plus zwrot powitalny i pożegnalny.

Na egzaminie ósmoklasisty obowiązują dwie formy:

• e-mail do kolegi lub koleżanki z zagranicy - forma prywatna, w rejestrze nieformalnym;
• wpis na blogu - forma zbliżona, choć skierowana do szerszego grona odbiorców.

Te dwie formy wymienia informator o egzaminie i tylko one obowiązują.

W praktyce e-mail dominuje. Wśród szesnastu arkuszy z lat 2019-2026, licząc terminy główne i dodatkowe, wpis na blogu pojawił się raz - w maju 2024 roku, i było to pierwsze odstępstwo od e-maila w historii tego egzaminu. Polecenie kazało wtedy przygotować wpis na stronę internetową szkoły. Pozostałe piętnaście poleceń dotyczyło e-maila.

Warto przy okazji rozwiać nieporozumienie, które wraca w wyszukiwarkach: na egzaminie ósmoklasisty nie pisze się listu formalnego. List formalny i podanie to formy maturalne. Ósmoklasista pisze zawsze do rówieśnika, więc język ma być swobodny, choć nie potoczny.

Każde polecenie ma tę samą budowę: krótko opisana sytuacja, a pod nią trzy podpunkty, po jednym w każdym wierszu. To nie są podpowiedzi, tylko warunki. Uczeń, który rozwinie dwa podpunkty znakomicie, a trzeci pominie, dostanie za treść mniej niż uczeń, który wszystkie trzy potraktował poprawnie, choć skromnie.

Polecenie zawiera zwykle zdanie: rozwiń wypowiedź w każdym z trzech podpunktów tak, aby osoba nieznająca polecenia po polsku uzyskała wszystkie wskazane informacje. To zdanie jest instrukcją, jak pisać. Odpowiedź „It was great” na podpunkt „wyjaśnij, dlaczego wycieczkę uważasz za udaną” nie przekazuje żadnej informacji - czytelnik nadal nie wie, co było w niej dobrego.

Praktyczna zasada: każdy podpunkt to dwa zdania. Pierwsze odpowiada na pytanie, drugie je rozwija konkretem. Trzy podpunkty razy dwa zdania to sześć zdań, czyli po dodaniu powitania i pożegnania dokładnie tyle, ile mieści się w limicie.

W większości arkuszy początek wypowiedzi jest podany - uczeń dostaje gotowe pierwsze zdanie i ma je kontynuować. Wśród szesnastu przeanalizowanych poleceń podany początek wystąpił w co najmniej czternastu. Wtedy nie trzeba, a nawet nie należy wymyślać własnego wstępu.

Kiedy początku nie ma, wystarczy jedno powitanie i jedno zdanie wprowadzające:

• Hi Tom, albo Hello Anna, - standardowe powitanie do rówieśnika;
• Dear Kate, - również poprawne, brzmi nieco bardziej formalnie;
• How are you? albo How's it going? - zdanie kurtuazyjne;
• Guess what! - wprowadzenie do nowiny, częste w podanych początkach;
• I'm writing to tell you about... - neutralne wprowadzenie do tematu.

Zwroty powitalne i pożegnalne to ten sam materiał, który sprawdza część arkusza poświęcona funkcjom językowym - można je przećwiczyć na fiszkach z funkcji językowych.

Czego unikać: powitań w rejestrze zbyt swobodnym (Hey dude) i zbyt oficjalnym (Dear Sir or Madam). Pierwsze bywa oceniane jako niedostosowanie stylu, drugie jest po prostu nie na miejscu w liście do kolegi.

Najprostszy sposób, żeby nie zgubić żadnego podpunktu, to napisać po jednym akapicie na każdy. Trzy krótkie akapity czyta się lepiej niż jeden blok tekstu i od razu widać, że wszystkie trzy warunki zostały spełnione. Pomaga to również w kryterium spójności.

Do łączenia zdań w obrębie akapitu wystarczy kilka wyrażeń, które warto mieć opanowane na pamięć:

• dodawanie: and, also, what's more;
• przeciwstawienie: but, however, although;
• przyczyna i skutek: because, so, that's why;
• kolejność zdarzeń: first, then, after that, finally;
• przykład: for example, such as.

Kryterium zakresu środków językowych nagradza różnorodność. Praca zbudowana wyłącznie ze zdań typu „I went there. It was nice. I liked it” spełnia warunek treści, ale w zakresie środków dostanie minimum. Wystarczy w kilku miejscach użyć zdania złożonego albo przymiotnika mocniejszego niż nice, żeby to kryterium wyglądało inaczej.

Zakończenie to jedno zdanie plus zwrot pożegnalny i podpis. Podpis w arkuszu jest narzucony: uczeń podpisuje się XYZ, zgodnie z poleceniem. Nie należy podawać własnych danych osobowych.

Zdania domykające, które pasują do niemal każdego tematu:

• Write back soon!
• Let me know what you think.
• I can't wait to hear from you.
• Hope to see you soon.

Zwroty pożegnalne: Love, Best wishes, Take care, See you - wszystkie w rejestrze nieformalnym, każdy z przecinkiem, a pod nim podpis XYZ w osobnym wierszu.

Przykład napisano do polecenia zbudowanego tak, jak buduje je Centralna Komisja Egzaminacyjna. Sytuacja: uczeń brał udział w szkolnym konkursie fotograficznym. W e-mailu do kolegi z Anglii ma wyjaśnić, dlaczego wziął udział w konkursie, opisać zdjęcie, które zgłosił, oraz napisać, jak zareagowali rodzice na jego wynik.

Hi Tom, Guess what! I took part in a photo competition at my school last month. I decided to enter it because I got a new camera for my birthday and I wanted to try it out properly. My photo shows an old wooden bridge in the forest near my house. I took it early in the morning, so there was a lot of fog around and the light was really soft. I came second and my parents were very proud. My mum even printed the photo and put it on the wall in our living room. Write back soon! XYZ

Co dzieje się w tym tekście:

• akapit pierwszy obsługuje podpunkt o powodzie udziału: pierwsze zdanie mówi, co się stało, drugie odpowiada na pytanie „dlaczego” konkretem, a nie ogólnikiem;
• akapit drugi to opis zdjęcia: rzeczownik, przymiotniki, okoliczności - dokładnie to, czego wymaga kryterium zakresu środków;
• akapit trzeci obsługuje reakcję rodziców, przy czym drugie zdanie zamienia ogólne „byli dumni” na konkretną scenę;
• czasy: past simple w relacji, present simple w opisie zdjęcia. Dwa czasy w jednej pracy to sygnał różnorodności;
• długość: 101 wyrazów łącznie z powitaniem, czyli w środku bezpiecznego przedziału.

Zestawienie szesnastu poleceń pokazuje wzorce, których nie widać, gdy patrzy się na jeden arkusz. Wnioski z analizy:

Typy podpunktów. Liczone po czasowniku, którym Centralna Komisja Egzaminacyjna formułuje polecenie, wyniki wyglądają tak. Polecenie „opisz” pojawiło się w czternastu poleceniach na szesnaście - to zdecydowanie najczęstszy typ podpunktu. Pytanie o powód, czyli „dlaczego”, wystąpiło w ośmiu. Podpunkt dotyczący problemu albo kłopotu - w sześciu. Prośba o opisanie czyjejś reakcji - również w sześciu. Podpunkt dotyczący przyszłości, czyli zaproszenie, propozycja, plan albo rada - w siedmiu.

Czasy gramatyczne. Past simple jest potrzebny praktycznie zawsze, bo niemal każde polecenie odnosi się do zdarzenia, które już się wydarzyło. Present simple pojawia się w podpunktach opisowych. Formy przyszłe, w tym konstrukcja be going to, są potrzebne w mniej więcej co drugim poleceniu. Present perfect występuje głównie w podanych początkach wypowiedzi, więc uczeń musi go rozumieć, choć nie zawsze użyć.

Bloki tematyczne. Polecenia najczęściej dotyczą bloku życie prywatne, w drugiej kolejności podróżowania i turystyki, edukacji oraz człowieka. Sport, świat przyrody i kultura pojawiają się regularnie. Trzy bloki z podstawy programowej - praca, żywienie oraz zakupy i usługi - nie wystąpiły w poleceniu wypowiedzi pisemnej ani razu w analizowanym okresie. Nie znaczy to, że nie mogą, ale przy ograniczonym czasie na powtórkę słownictwa to informacja, która pozwala ustawić priorytety.

Konstrukcja polecenia. W co najmniej czternastu z szesnastu arkuszy podano początek wypowiedzi. Adresatem był rówieśnik z zagranicy, najczęściej z Anglii lub Wielkiej Brytanii. Instrukcja o długości 50-120 wyrazów i podpisie XYZ powtarza się bez zmian.

Praktyczny wniosek z tego zestawienia: uczeń, który potrafi swobodnie opisać przedmiot i osobę, wyjaśnić powód swojej decyzji, opowiedzieć o zdarzeniu w czasie przeszłym, nazwać problem i zaproponować coś na przyszłość, jest przygotowany na większość poleceń, jakie mogą się pojawić. Umiejętność opisu jest tu najważniejsza pojedyncza rzecz do przećwiczenia.

Poniższe błędy nie wynikają ze słabej znajomości języka. Popełniają je również uczniowie, którzy dobrze radzą sobie z gramatyką.

• Pominięty podpunkt. Najkosztowniejszy błąd, obniża kryterium treści niezależnie od jakości reszty pracy. Warto przed oddaniem arkusza policzyć w tekście trzy miejsca odpowiadające trzem podpunktom.
• Podpunkt zbyty jednym zdaniem bez treści. „It was nice” nie przekazuje informacji. Każdy podpunkt potrzebuje konkretu.
• Przepisanie polecenia. Zdania przepisane z arkusza po angielsku nie liczą się jako własna wypowiedź, a zajmują miejsce w limicie.
• Przekroczony limit. Powyżej 120 wyrazów rosną tylko szanse na błąd, nie na punkty.
• Praca poniżej 40 wyrazów. Oceniana wyłącznie za treść, czyli automatyczna strata sześciu punktów.
• Podpis własnym imieniem zamiast XYZ. Wpisanie prawdziwych danych osobowych może skutkować unieważnieniem pracy.
• Brak podziału na akapity. Nie odbiera punktów wprost, ale utrudnia sprawdzającemu odnalezienie trzech podpunktów i pogarsza ocenę spójności.

Pisanie jest jedyną częścią arkusza, w której nie da się poprawić wyniku samym czytaniem. Rozsądny rytm to jedna wypowiedź tygodniowo od października, pisana na czas, w limicie 50-120 wyrazów, na polecenie zbudowane z trzech podpunktów.

Sensowna kolejność pracy: napisać wypowiedź, odłożyć ją na dzień, potem przeczytać z zaznaczaniem trzech podpunktów w tekście. Jeśli któregoś nie da się wskazać palcem, to znaczy, że go nie ma. Dopiero po tej kontroli warto zająć się poprawnością językową.

Całe zadanie pisemne w kontekście pełnego arkusza można przećwiczyć w mini arkuszu egzaminacyjnym, który kończy się właśnie poleceniem napisania e-maila. Do rozbudowania słownictwa opisowego przydają się karty pracy z bloku człowiek wraz ze wskazówkami do e-maila oraz zestawy słownictwa z arkuszy egzaminacyjnych.

Czy błędy ortograficzne obniżają ocenę? Tak, ale tylko w kryterium poprawności środków językowych, wartym maksymalnie 2 punkty. Ocenia się stosunek liczby błędów do długości pracy, więc pojedyncze potknięcie w dłuższym tekście nie przekreśla punktacji.

Czy można napisać wypowiedź krócej niż 50 wyrazów? Można, ale nie warto. Praca poniżej 40 wyrazów jest oceniana wyłącznie za treść, co oznacza utratę sześciu punktów z dziesięciu.

Czy trzeba użyć wszystkich trzech podpunktów? Tak. To warunek, nie sugestia. Kryterium treści, warte cztery punkty, sprawdza właśnie odniesienie się do każdego z nich i rozwinięcie go.

Czy na egzaminie ósmoklasisty pisze się list? Nie. Informator wymienia dwie formy: e-mail oraz wpis na blogu. List formalny jest formą maturalną.

Jak podpisać wypowiedź? Podpisz się XYZ, zgodnie z poleceniem w arkuszu. Nie podawaj własnego imienia i nazwiska.

Pisanie ćwiczy się najskuteczniej z informacją zwrotną, bo uczeń rzadko sam widzi, którego podpunktu nie rozwinął. W Akademeo pracujemy nad wypowiedzią pisemną na lekcjach na żywo w ramach kursu angielskiego dla klasy 8. Jak wyglądają takie zajęcia, można sprawdzić na bezpłatnej lekcji próbnej.

Materiał, który trzeba opanować do pozostałych części arkusza, opisuje tekst o zakresie materiału na egzamin z angielskiego.

• Arkusze egzaminacyjne Centralnej Komisji Egzaminacyjnej - polecenia wypowiedzi pisemnej z lat 2019-2026, terminy główne i dodatkowe
• Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka angielskiego - kryteria oceniania wypowiedzi pisemnej, limit wyrazów, formy wypowiedzi
• Centralna Komisja Egzaminacyjna, „O egzaminie” - zasady przeprowadzania egzaminu