📘 Zamiana Rodzajów Skal
Kliknij, aby rozwinąć i zobaczyć kroki zamiany poszczególnych skal.
💡 Schemat skreślania zer
Używaj, gdy przeliczasz centymetry (cm) na metry (m) lub kilometry (km).
cm → m: Skreśl 2 ostatnie zera.m → km: Skreśl 3 kolejne zera.
💡 Schemat dodawania zer
Używaj, gdy przeliczasz kilometry (km) lub metry (m) na centymetry (cm).
km → m: Dopisuje 3 zera.m → cm: Dopisuje 2 kolejne zera.
💡 Jak odczytać podziałkę liniową?
Kroki:
- Weź linijkę i zmierz odległość od “0” do pierwszej liczby na podziałce (np. “2 km”).
- Jeżeli ten odcinek ma 1 cm długości, oznacza to, że 1 cm na mapie odpowiada 2 km w terenie.
- Zapisz to jako skalę mianowaną:
1 cm → 2 km.
Skala liczbowa → mianowana
Kroki:
- Weź skalę liczbową, np.
1 : 200 000. - Zapisz ją, dopisując jednostki:
1 cm → 200 000 cm. - Zamień cm na m (skreśl 2 zera):
1 cm → 2 000 m. - Zamień m na km (skreśl 3 zera):
1 cm → 2 km.
Przykład zapisu:
1 : 200 000
1 cm → 200 000 cm
1 cm → 2 000 m
1 cm → 2 km
👉 Wynik: 1 cm → 2 km
Zadania do przećwiczenia:
1. Zamień skalę 1 : 50 000 na skalę mianowaną.
Pokaż odpowiedź
1 cm → 50 000 cm
Skreślamy 2 zera (zamiana na metry):
Odpowiedź: 1 cm → 500 m
2. Zamień skalę 1 : 1 500 000 na skalę mianowaną.
Pokaż odpowiedź
1 cm → 1 500 000 cm
1 cm → 15 000 m (skreślone 2 zera)
1 cm → 15 km (skreślone 3 zera)
Odpowiedź: 1 cm → 15 km
Skala mianowana → liczbowa
Kroki:
- Weź skalę mianowaną, np.
1 cm → 2 km. - Zamień km na m (dopisz 3 zera):
1 cm → 2 000 m. - Zamień m na cm (dopisz 2 zera):
1 cm → 200 000 cm. - Zapisz wynik jako skalę liczbową, usuwając jednostki.
Przykład zapisu:
1 cm → 2 km
1 cm → 2 000 m
1 cm → 200 000 cm
👉 Wynik: 1 : 200 000
Zadania do przećwiczenia:
1. Zamień skalę 1 cm → 4 km na skalę liczbową.
Pokaż odpowiedź
1 cm → 4 km
Dopisujemy 3 zera (zamiana na metry): 1 cm → 4 000 m
Dopisujemy 2 zera (zamiana na centymetry): 1 cm → 400 000 cm
Odpowiedź: 1 : 400 000
2. Zamień skalę 1 cm → 750 m na skalę liczbową.
Pokaż odpowiedź
1 cm → 750 m
Dopisujemy 2 zera (zamiana na centymetry): 1 cm → 75 000 cm
Odpowiedź: 1 : 75 000
Podziałka liniowa → liczbowa
Kroki:
- Odczytaj podziałkę, aby uzyskać skalę mianowaną (np.
1 cm → 2 km). - Zamień skalę mianowaną na liczbową, wykonując kroki z poprzedniego schematu (dopisując zera).
Zadania do przećwiczenia:
1. Na podziałce liniowej odcinek od 0 do 50 km ma długość 1 cm. Jaka to skala liczbowa?
Pokaż odpowiedź
1. Odczytujemy skalę mianowaną: 1 cm → 50 km
2. Zamieniamy na skalę liczbową:
1 cm → 50 km → 1 cm → 50 000 m → 1 cm → 5 000 000 cm
Odpowiedź: 1 : 5 000 000
2. Na podziałce liniowej odcinek od 0 do 10 km ma długość 2 cm. Jaka to skala liczbowa?
Pokaż odpowiedź
1. Skoro 2 cm to 10 km, musimy obliczyć, ile to jest 1 cm:
1 cm → 10 km / 2 = 5 km. Nasza skala mianowana to 1 cm → 5 km.
2. Zamieniamy na skalę liczbową:
1 cm → 5 km → 1 cm → 5 000 m → 1 cm → 500 000 cm
Odpowiedź: 1 : 500 000
Skala liczbowa → podziałka liniowa
Kroki:
- Zamień skalę liczbową na mianowaną, wykonując kroki z pierwszego schematu (skreślając zera), np. do postaci
1 cm → 2 km. - Narysuj linię. Na jej początku zaznacz “0”.
- Odmierz linijką 1 cm i w tym miejscu napisz wartość ze skali mianowanej (“2 km”).
Przykład graficzny dla 1 cm → 2 km:
Zadania do przećwiczenia:
1. Jak będzie wyglądać podziałka liniowa dla skali 1 : 300 000?
Pokaż odpowiedź
1. Zamieniamy skalę na mianowaną:
1 : 300 000 → 1 cm → 300 000 cm → 1 cm → 3 000 m → 1 cm → 3 km
2. Rysujemy podziałkę, gdzie odcinek 1 cm jest oznaczony jako 3 km.
2. Jak będzie wyglądać podziałka liniowa dla skali 1 : 25 000?
Pokaż odpowiedź
1. Zamieniamy skalę na mianowaną:
1 : 25 000 → 1 cm → 25 000 cm → 1 cm → 250 m
2. Rysujemy podziałkę, gdzie odcinek 1 cm jest oznaczony jako 250 m.
